Video Clip

The player will show in this paragraph

 
 
   
liên minh hợp tác xã quốc tế
Tiềm Năng Của Các Hợp Tác Xã Cho Người Thu Gom Rác Trong Nghành Tái Chế Rác Thải ở Thổ Nhĩ Kỳ

              Len lỏi trong rất nhiều tầng lớp của thành phố Turkish (Thổ Nhĩ Kỳ), ta sẽ bắt gặp được hình ảnh của những người nhặt rác. Đa số họ là những người dân nhập cư và là lao động không chính thức, họ thu nhặt và phân loại các loại chất thải rắn, bao gồm những thứ tái chế được như thủy tinh, bìa các tông và nhựa để bán lại hoặc loại bỏ. Họ có nguồn thu nhập khiêm tốn từ rác thải để nuôi sống gia đình. Đồng thời họ cũng giúp giữ gìn thành phố sạch đẹp và thúc đẩy việc bảo vệ môi trường cho các đô thị. Đối với các hộ gia đình không phân loại rác, họ sẽ  đóng vai trò quan trọng trong việc phân loại chất thải rắn.

          Theo ước tính thì có khoảng 500.000 người thu nhặt rác ở Thổ Nhĩ Kỳ, bao gồm số dân tị nạn đang gia tăng từ Syrian. Họ là một phần không chính thức trong nền kinh tế nên không được hưởng bảo hiểm hay những lợi ích khác. Thu nhập của họ phụ thuộc trực tiếp vào khối lượng rác mà họ có thể thu nhặt được, trung bình khoảng 200-250kg cho 15 tiếng làm việc một ngày. Do tính chất công việc, họ thường xuyên tiếp xúc với những chất nguy hại cho sức khỏe cũng như rất dễ bị thương tích.

  

Ngành tái chế đang trở thành một ngành nghề nóng tại Thổ Nhĩ Kỳ với số lượng các công ty trong ngành không ngừng tăng lên. Người dân đang đặc biệt quan tâm đến tác động của chất thải đối với môi trường và các công ty lớn cũng đã nhìn ra khoản lợi nhuận lớn từ việc quản lý và tái chế chất thải. Trong hệ thống tái chế hiện nay, đội ngũ thu nhặt rác đóng vai trò chủ đạo.

 

Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đang soạn thảo lại các bộ luật quốc gia cùng với Liên minh Châu Âu. Một quy định mới được ban hành: nếu một công ty mua rác thải từ những người thu gom không có phép hoặc có giao dịch với các kho bãi không được đăng kí thì công ty sẽ có nguy cơ bị phạt hành chính lên đến 140.000 TRY (khoảng hơn 1,1 tỷ đồng). Điều đó dẫn đến việc các công ty sẽ không tiếp tục giao dịch với những đối tượng trên vì sợ bị phạt tiền.

 

Nhưng đội ngũ thu nhặt rác lại có công chúng đứng về phía họ để góp tiếng nói ngày một lớn trong việc yêu cầu chính sách bảo vệ họ. Để đáp lại, chính phủ đã khẳng định rằng mục đích của quy định mới không gây bất lợi cho những người thu nhặt rác mà chỉ tập trung vào việc thành lập các công ty. Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã nói rằng các công ty trên vẫn có thể tiếp tục mua bán với những người thu nhặt rác, họ chỉ bị cấm đưa vào bảng cân đối kế toán khoản phí mà họ trả cho những người thu nhặt rác dưới tên “rác thải từ bao bì”.

 

Với số lượng các công ty tái chế không ngừng gia tăng, có một số ý kiến cho rằng mạng lưới thu nhặt  rác không đăng ký cấp phép nên bị loại bỏ. Nhưng các công ty tái chế rác được cấp phép ở Thổ Nhĩ Kỳ chỉ mới trong giai đoạn thành lập nên việc tuyển người thu gom rác còn hạn chế về số lượng, và trong tương lai gần sự thiếu hụt đó đang được lấp đầy bởi những người thu nhặt rác. Những thay đổi pháp lý đã xem nhẹ hoặc cố gắng bỏ qua vai trò của những người thu nhặt rác, điều đó không có lợi cho ngành tái chế cũng như người lao động. Hơn nữa, rất nhiều thành phố ở Thổ Nhĩ Kỳ công nhận vai trò của những người thu nhặt rác trong hệ thống quản lý chất thải rắn và ủng hộ họ.

 

Trong khi người lao động rất chào đón các chính sách an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe, thiết bị tốt hơn và các lợi ích khác cũng như được trở thành lao động chính thức thì họ cũng lo ngại về thời gian làm việc linh hoạt của mình, các quyền được tự do di chuyển và kết nối với cộng đồng. Một mối lo ngại nữa là việc liệu bao nhiêu lao động không chính thức sẽ được thuê trong khi ngành tái chế chỉ mới ra đời trong thời gian ngắn.

 

Thành phố Belo Horizonte, Brazil là nơi tiên phong trong việc cân bằng các nhu cầu xử lý rác của Thành phố với đóng góp của đội ngũ thu nhặt rác trong việc quản lý chất thải rắn. Trong nhiều năm, Brazil đã có nhiều điều luật và quy định về tái chế, tạo việc làm nằm trong chương trình quản lý chất thải rắn. Trong thực tế, hơn 15 năm qua, thu gom rác (tập hợp các vật liệu tái chế) đã được công nhận là một ngành nghề. Mô hình HTX đóng vai trò chủ đạo cho thành công đó. Ở Belo Horizonte, có 8 HTX và hơn 400 chi nhánh HTX giúp đảm bảo mối quan hệ giữa những người thu gom rác và những lợi ích kèm theo của họ. Hình thức thu gom rác tận nhà để tái chế, đưa vào hệ thống xử lý và thu gom rác trên các tuyến đường là hai phương pháp chủ đạo phục vụ cho việc tái chế rác thải.

 

Tại một nơi khác, thành phố Pune của Ấn Độ, những người thu gom rác đã khẳng định các HTX dành cho lao động chính thức trong ngành này đã thay đổi cuộc sống của họ trong một thập niên qua. HTX SWaCH - một HTX với đa số là phụ nữ đã sử dụng hình thức thu gom rác tận nơi từ các hộ gia đình, công ty và các cửa hàng. HTX SWaCH có khả năng thu gom 600 tấn rác thải mỗi ngày, với ít nhất 90 tấn rác thải được tái chế. HTX còn kết hợp việc đào tạo, giáo dục và tạo điều kiện hòa nhập với cộng đồng cùng những lợi ích tài chính dành cho người thu gom rác trong HTX. Đồng thời, việc đảm bảo công bằng xã hội và sự tôn trọng cá nhân dành cho đội ngũ thu gom rác cũng được HTX chú trọng.

 

Ngày 20-21/12/2016, những người thu gom rác và các quan chức chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đã có cơ hội ngồi lại với nhau và thảo luận về những nhu cầu cũng như giải pháp để quản lý và hiện đại hóa ngành công nghiệp quản lý chất thải rắn, trong khi vẫn đảm bảo cho những người thu gom rác không chỉ nhận được mức thù lao hợp lý mà còn nhận được sự quan tâm toàn diện và đảm bảo cho họ một công việc ổn định. Họ sẽ được tham dự Hội nghị do Tổ chức lao động quốc tế (ILO) tổ chức tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ với chủ đề “Tiềm năng của các HTX và vai trò của những người thu gom rác trong lĩnh vực Tái chế rác thải”.

  

Hội nghị sẽ được tổ chức bởi Arif Sami Seymenoglu – Tổng giám đốc Tổng cục HTX Thổ Nhĩ Kỳ thuộc Bộ hải quan và thương mại và Numan Ozcan – Giám đốc văn phòng đại diện của ILO tại Thổ Nhĩ Kỳ. Chương trình hội nghị sẽ có phần truyền đạt kinh nghiệm của các HTX thu gom rác thải và các Hiệp hội kinh tế khác đến từ Argentina và Pháp.

 

Các quan chức chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ từ các Bộ ngành liên quan cũng sẽ thông qua các điều luật và quy chế về môi trường dành cho những người thu gom rác ở Thổ Nhĩ Kỳ. Đại diện chính quyền các thành phố sẽ chia sẻ các sáng kiến làm việc với những người thu gom rác cùng với các hiệp hội và HTX của họ.

 

Trong suốt Hội nghị dành cho những người thu gom rác ở Thổ Nhĩ Kỳ, Hiệp hội lao động trong ngành tái chế và HTX tái chế rác thải Ak Dunya sẽ chia sẻ thách thức mà họ phải đối mặt cùng với các chiến lược của họ trong việc đảm bảo công việc ổn định trong hệ thống quản lý chất thải rắn đô thị.

 

 (Tác giả: Betsy Dribben - Trưởng ban Chính sách Liên minh HTX quốc tế)

 

Nguồn: ICA.COOP - Dịch: Ngọc Anh

Các tin khác:
Các trang: 1  2